سرخک و سرخجه

سرخک يا Measles

 

یک بیماری ویروسی درگیرکننده مجاری تنفسی و پوست است این بیماری مسری ترین بیماریهای شناخته شده است در همه سنین می تواند بروز کند ولی در کودکان شایع تر است. اکنون به دلیل واکسیناسیون از شیوع آن کاسته شده است .

علائم سرخک :

تب معمولا شدید

خستگی

کاهش اشتها

عطسه و آبریزش

سرفه خشک و خشن

قرمزی چشم و حساسیت به نور

نقاط ریز و سفید در دهان و حلق (دانه کوپلیک)

ضایعات پوستی قرمز رنگ بر روی پیشانی و اطراف گوش که به تنه گسترش می یابد.

 

عامل اتيولوژيك

سرخک ناشی از عفونت با ویروس پارامیکسوویروس ( Para myxo Virus) است که نوعي ويروس RNA است ويريون بسيار ناپايداري است ولي به مدت چندين ساعت در ذرات قطره‌اي معلق در هوا به ويژه در شرايطي كه رطوبت متوسطي وجود داشته باشد زنده باقي  مي ماند .دوره کمون بطور متوسط 10 روز است

 

قابلیت انتقال :  

2 تا 4 روز قبل از شروع بثورات

4 تا 8 روز پس از بثورات

 

عوامل افزایش دهنده خطر:

زندگی در شرایط شلوغ ، غیر بهداشتی و درافراد با سوء تغذيه شديد مي‌تواند باعث سرخك شديد شود.

گروههای جمعیتی واکسینه نشده

همه گیری سرخک ، احتمال بیماری زایی آن با گسترش بیماری افزایش می یابد

 

پیشگیری :

 

عوارض سرخک :

اوتیت مدیا، پنومونی، آنسفالیت یا مننژیت، گلودرد، استرپتوکوکی و تشنج ناشی از  تب، کوری

 

راه انتقال :

 آئروسل و تماس مستقیم

 

درمان :

استراحت – تسکین علائم و جدا کردن بیمار از سایرین در طی دوره مسری بودن بیماری

اجتناب از کتاب خواندن و تماشاکردن تلویزیون چون چشم ها به نور حساسیت دارد.

استفاده از بخور سرد برای تخفیف سرفه و رقیق شدن خلط

پایین آوردن تب

 

درمان داریی :

برای ویروس سرخک دارویی مصرف نمی شود ولی با توجه به سایر عوارض طبق صلاحدید پزشک معالج آنتی بیوتیک شروع می شود.

 

فعالیت :

کودکان 10- 7 روز پس از برطرف شدن تب و بثورات می توانند به مدرسه بروند

رژیم غذایی خاصی مورد نیاز نمی باشد مایعات باید افزایش یابد

 

گزارش دهی :

ارسال نمونه خون cc 5 ، نمونه حلق و ادار در 72ساعت اول ضروری است

 

 

سرخجه    :(Rubella)

یک بیماری ویروسی است که گاها سرخک سه روزه هم گفته می شود. زیرا تب پس از 3 روز قطع می شود . گاهی اوقات ضایعات پوستی شبیه سرخک و مخملک ظاهر می شود.این بیماری در کودکان نشانه های عمومی ندارد یا اینکه بسیار جزئی است اما نزد بزرگسال می تواند به صورت تب خفیف 1 تا 5 روزه، سر درد، بیقراری، ترشح خفیف بینی و التهاب ملتحمه بروز کند. از نشانه های بالینی التهاب،  غده های لنفاوی و پشت چشم ، زیر استخوان پس سری یا پشت گردنی می باشد که حدود 5 تا 10 روز قبل از ظاهر شدن ضایعات پوستی ایجاد می شود در 50 درصد موارد بیماری ممکن است بدون ضایعات پوستی باشد.

 

سندرم سرخجه مادرزادی :

سرخجه بدلیل ایجاد ناهنجاری های جنینی از بیماریهای مهم محسوب می شود 90% نوزادان مادرانی که در سه ماهه اول بارداری به طور قطع مبتلا سرخجه شده اند به سندرم سرخجه مادرزادی مبتلا می گردند.

در دو ماهه اول بارداری  85% - 65%   در ماه سوم بارداری 35% - 30% در ماه چهارم 10% امکان دارد جنین دارای عوارض مادرزادی شود.

 

 

تشخیص بر اساس یافته های آزمایشگاهی Igm تکمیل می شود.

 

  • علائم سرخجه مادرزادی

 

 

  • عقب ماندگی
  • میکروسفالی
  • اختلالات شعوری
  • کوری
  • کاتاراکت مادرزادی
  • آب سیاه مادرزادی
  • آب مروارید مادرزادی
  • کوچکی چشم
  • مشکلات تغذیه ای

 

 

  • مشکلات قلبی
  • سوراخ بین دو دهلیز
  • سوراخ بین دو بطن
  • سوراخ بین سرخرگ آئورت و سیاهرگ ششی
 

 

در سن 0 تا 11 ماهگی اگر یکی ار علائم بالا موجود باشد بعنوان عوارض سرخجه مادرزادی تلقی می شود و باید به دانشگاه علوم پزشکی ایران گزارش شود  همراه با گزارش یک سی سی خون هم باید فرستاده شود تا بررسی شود.

شیوع بیماری در فصل زمستان و بهار افزایش  می یلبد.

 

مخزن سرخجه :

تنها مخزن سرخجه انسان است

 

روشهای سرایت بیماری سرخجه

از طریق ترشحات بینی و گلوی افراد آلوده منتقل می شود.

دوره کمون 14 تا 17 روز می تواند تا 21 روز متغیر باشد.

 

درمان

 درمان علامتی است مگر اینکه همزمان عفونت دیگری موجود باشد طبق نظر پزشک معالج درمان شروع می شود.

 

مرجع :

اپيدميولوژي و كنترل بيماريهاي شايع در ايران

نويسندگان دكتر فريدون عزيزي ، دكتر محسن جانقرباني ، حسن حاتمي

تهیه و تنظیم : واحد کنترل عفونت بیمارستان تهران

 

 

تمامی حقوق برای بیمارستان تهران محفوظ است.